ads

του Γεωργίου Καραμαδούκη

Θα  λέγαμε ότι η αρχαιολογική μαρτυρία είναι ο γενικός όρος, που δίνεται στο σύνολο των αρχαιολογικών δεδομένων. Τα δεδομένα αυτά με την σειρά τους διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες: α) Τεχνεργά (κινητά ευρήματα αντικείμενα επεξεργασμένα από τον άνθρωπο) β) Κατασκευές (μη κινητά ευρήματα, κατασκευασμένα ή τροποποιημένα από τον άνθρωπο, που δεν μπορούν να διασπασθούν ακέραια από το έδαφος γ) Κτίσματα (Αρχιτεκτονικά κατάλοιπα όλων των ειδών) δ) Οικοδεδομένα ( Διάφορα οργανικά κατάλοιπα από το φυσικό περιβάλλον). Τα αρχαιολογικά ευρήματα μας δίδουν πληροφορίες για το παρελθόν, που αφορούν σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης ζωής. Μπορούμε μέσω αυτών να διεξαγάγουμε συμπεράσματα για την οικονομία, την πολιτική και κοινωνική οργάνωση, την θρησκεία, τα έθιμα, την τεχνολογία, την τέχνη, την αρχιτεκτονική και πολεοδομία.

Οι βασικές αρχές της αρχαιολογίας
Για να αντλήσουμε όμως αυτές τις πληροφορίες θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας ορισμένες βασικές αρχές που διέπουν την αρχαιολογία. Αυτές είναι: α) Το αρχαιολογικό πλαίσιο β) Η συσχέτιση γ) Η επαλληλία δ) Η στρωματογραφία.
Το αρχαιολογικό πλαίσιο είναι η ακριβής θέση ενός αρχαιολογικού ευρήματος στον χώρο και στον χρόνο, μαζί με το άμεσο περιβάλλον του. Διακρίνουμε μάλιστα δύο αρχαιολογικά πλαίσια, το πρωτογενές και το δευτερογενές. Το πρώτο αφορά στην πρωτογενή απόθεση των ευρημάτων, ενώ το δεύτερο στην δευτερογενή απόθεση, που συντελέστηκε κατόπιν διαταραχής του πρωτογενούς πλαισίου. Γενικώς το αρχαιολογικό πλαίσιο προσδιορίζεται από τρεις παράγοντες: α) Το περίβλημα ( το υλικό που περικλείει και συγκρατεί τα διάφορα ευρήματα β) Την προέλευση ( Την θέση ενός αρχαιολογικού ευρήματος μέσα στο περίβλημα) γ) Η συσχέτιση ( Η σχέση του ευρήματος με άλλα).
Η αρχή της συσχέτισης έχει να κάνει με την (οριζόντια) σχέση χώρου που διατηρεί ένα αρχαιολογικό εύρημα με άλλα ευρήματα σε μια αρχαιολογική θέση. Από την άλλη πλευρά η αρχή της επαλληλίας αφορά στην (κάθετη) σχέση χρόνου ενός αρχαιολογικού ευρήματος, με άλλα ευρήματα σε μια αρχαιολογική θέση. Τέλος η αρχή της στρωματογραφίας σχετίζεται με την μελέτη της επάλληλης διάταξης των αποθέσεων ή των στρωμάτων, σε μια αρχαιολογική θέση. Η στρωματογραφία συνιστά βασική αρχή της αρχαιολογίας, καθώς δίνει την δυνατότητα στους αρχαιολόγους να ανασυνθέσουν τις διάφορες πολιτισμικές φάσεις μιας αρχαιολογικής θέσεως.

Οι παράγοντες διαμόρφωσης των ανακαλύψεων
Όσο αφορά στην αρχαιολογική μαρτυρία υπάρχουν οι ακόλουθοι παράγοντες που την διαμορφώνουν: α) Παράγοντες διάπλασης β) Παράγοντες μετάπλασης. Οι πρώτοι είναι πολιτισμικοί ή ανθρωπογενείς και αφορούν σε δραστηριότητες, που σχετίζονται με τα τρία κύρια στάδια στον κύκλο ζωής των τεχνεργών, κατασκευών κ.λ.π: κατασκευή- χρήση απόρριψη, τελετουργικές δραστηριότητες, δραστηριότητες απόκρυψης με σκοπό της διασφάλιση πολύτιμων τεχνεργών και δραστηριότητες ενταφιασμού νεκρών. Οι δεύτεροι ευθύνονται για την τελική μορφή της αρχαιολογικής μαρτυρίας και διακρίνονται σε πολιτισμικούς και περιβαλλοντικούς. Οι πολιτισμικοί σχετίζονται με την ανθρώπινη λειτουργική ή και συμβολική συμπεριφορά και είναι σε θέση να προκαλέσουν την φθορά ή την συντήρηση της αρχαιολογικής μαρτυρίας. Οι περιβαλλοντικοί σχετίζονται με την σχέση φθοράς και συντήρησης των αρχαιολογικών ευρημάτων με το περιβάλλον, στο οποίο έχουν αποτεθεί.

Διεξαγωγή συμπερασμάτων από τα ευρήματα
Τα παραπάνω μπορούν να γίνουν κατανοητά μέσω συγκεκριμένων παραδειγμάτων, από τα οποία θα φανεί η χρησιμότητά τους, όσο αφορά στην διεξαγωγή συμπερασμάτων για το παρελθόν, από την μελέτη των αρχαιολογικών ευρημάτων. Στα ανάκτορα της Κνωσού συναντάμε παράγοντες διάπλασης της αρχαιολογικής μαρτυρίας οι οποίοι αφορούν: α) Στις τελετουργικές δραστηριότητες. Στα ανάκτορα της Κνωσού βρέθηκαν διάφορα ιερά. Τα αρχαιολογικά ευρήματα στα οποία κυρίως βασίστηκε ο Έβανς ήταν οι τοιχογραφίες, που αποτύπωναν θρησκευτικά θέματα, όπως η περίφημη Παριζιάνα, η τοιχογραφία των Προσφορών και η μικρογραφική τοιχογραφία του Τριμερούς ναού. Επιπρόσθετα βρέθηκε πλήθος ιερών σκευών, καθώς και δεξαμενή καθαρμών β) Στις δραστηριότητες απόκρυψης, με την ανακάλυψη των δυτικών αποθηκών, στις οποίες βρέθηκε πλήθος από πιθάρια γεμάτα από αγροτικά προϊόντα, αλλά και κρύπτες όπου φυλάσσονταν πολύτιμα αντικείμενα γ) Στις δραστηριότητες ενταφιασμού νεκρών. Περίπου ένα χιλιόμετρο από τα ανάκτορα της Κνωσού αποκαλύφθηκε βασιλικός τάφος – ιερό, από το οποίο παίρνουμε πληροφορίες για την αρχιτεκτονική του και τις σχετικές με την ταφή εθιμικές διαδικασίες.

Η διάκριση των πολιτισμικών παραγόντων
Όσο αφορά στους παράγοντες μετάπλασης της αρχαιολογικής μαρτυρίας, στα ανάκτορα της Κνωσού διακρίνουμε πολιτισμικούς παράγοντες, που αφορούν σε δραστηριότητες επαναχρησιμοποίησης υλικών καταλοίπων στις πρωτογενείς αποθέσεις. Συγκεκριμένα έχουμε μερική ανακύκλωση αρχαίων κτισμάτων και κατασκευών. Η κατασκευή των πρώτων ανακτόρων (3.300 – 2.000 π.Χ. ) που σχετίζονταν ως προς την χρήση τους με την οργάνωση της οικονομικής – κοινωνικής – πολιτικής ζωής, έδωσαν την θέση τους σε νέα ανάκτορα, καθώς μεγάλωσαν οι ανάγκες ως προς την χρήση τους, αλλά και ως προς την ασφάλεια, που έπρεπε να παρέχουν. Παρά ταύτα τμήματα των αρχαίων ανακτόρων ενσωματώθηκαν στα καινούργια. Όσο αφορά στους περιβαλλοντικούς παράγοντες στα ανάκτορα της Κνωσού είναι γνωστόν πως οι σεισμοί, οι πυρκαγιές ή και παλιρροιακά κύματα, έφθειραν και κατέστρεψαν πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων και οδήγησαν στο τέλος του Μινωικού πολιτισμού.
ρίου, των οικονομικών αλλά και πολιτισμικών συναλλαγών μεταξύ οικισμών και πόλεων, τόσο μέσα στα πλαίσια της ίδιας εθνοτικής ομάδος, όσο και μέσα στα πλαίσια διαφορετικών εθνοτήτων. Τέλος από τα όπλα και τα στρατιωτικά κτίσματα, όπως φρούρια, οχυρώσεις, πολεμικοί λιμένες λαμβάνουμε στοιχεία για την στρατιωτική οργάνωση.
Μέσω των μεθόδων χρονολογήσεως των ευρημάτων και με την βοήθεια της στρωματογραφίας, μπορούμε να λάβουμε πληροφορίες για τις συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, που συναντούμε τα εκάστοτε ευρήματα. Έτσι διεξαγάγουμε συμπεράσματα για το επίπεδο προόδου του πολιτισμού της κάθε εποχής. Επίσης η ομοιομορφία των ευρημάτων γεωγραφικών περιοχών, μας βοηθούν στην διάκριση πολιτισμών όπως: Κυκλαδικός, Μινωικός, Μυκηναϊκός πολιτισμός

Αφήστε το σχόλιο σας

Please enter your comment!
Please enter your name here